Ochotnicza Straż Pożarna

 

HISTORIA OSP KACZYCE

(lipiec 2001)

Pożarnictwo Śląska Cieszyńskiego posiada długą historię. Najstarsza w cieszyńskiem straż założona została w Bielsku w 1863 roku.

W Kaczycach straż pożarna swoje początki

notuje od 28 marca 1901 roku.

Według „PROTOKOŁU PAMIĄTKOWEGO” spisanego w gospodzie p.Macieja Kwiczala w Kaczycach, w Komitecie Założycielskim znaleźli się:

1. Maciej Kwiczala, gospodny, radca gminny,

2. Wawrzyniec Tomala, rolnik, radca gminny,

3. Franciszek Smelik, kierownik szkoły, członek Wydziału gminnego,

4. Józef Tomala, rolnik, członek Wydziału gminnego,

5. Mateusz Szuster, zagrodnik, członek Wydziału gminnego,

6. Jerzy Korzec, gospodzki, członek Wydziału gminnego,

Jako zastępca ze strony gminy był obecny p. Franciszek Szuster, przełożony gminy. Ponadto z przedstawicieli powiatowych obecni byli:

- Emanuel Stańkusz, powiatowy inspektor pożarniczy oraz zastępcy z Powiatowego Zarządu OSP z Frysztatu:

- Henryk Flamme, zastępca naczelnika,

- Franciszek Kunc, mąż zaufania,

- Edward Wolf, sekretarz.

druh Jerzy Boluch, wzorowy strażak

Pierwsza remiza w Kaczycach

Pierwszymi czynnymi członkami założonej Straży Pożarnej byli:

1. Paweł Kwiczala

2. Jan Kwiczala

3. Józef Tomala

4. Franciszek Chmiel

5. Jerzy Lupiński

6. Paweł Węglorz

7. Franciszek Hanzel

8. Jerzy Korzec

9. Jan Jucha

10.Jan Krzywoń

11.Mateusz Szuster

12. Józef Kasza

13. Jan Szotek

14.  Antoni Podgrabiński

15. Karol Krett

16. Józef Gawłowski

17. Jan Matloch

18. Karol Brzuska

Ziemia cieszyńska systematycznie germanizowana w okresie zaborów, pozostała, szczególnie na wsi – na wskroś polska. Chłopi – zakładając ochotnicze straże pożarne do walki z klęskami żywiołowymi – stworzyli organizację, która pomagała im zarazem skutecznie bronić polskości. Straże pożarne musiały jednak należeć do niemieckiego Związku Straży Pożarnych. Zależność ta godziła w uczucia patriotyczne polskiej ludności. Rok 1912 i kolejne lata charakteryzują się nasileniem walki, by zrzucić niemiecką szatę i nadać tutejszej straży charakter polski. Udało się wprowadzić na hełm orzeł polski (zamiast napisów niemieckich). Towarzystwa na pozór niemieckie stają się praktycznie polskie. W Kaczycach strażacy wprowadzili polską pieczątkę, protokoły pisali w języku polskim, zaprowadzili polską księgę rynsztunkową, wprowadzili kalendarz zajęć w języku polskim. W 1914 roku, w dniu patrona straży – św. Floriana – udekorowali siedzibę tutejszej straży polską flagą (dh Jan Loreńczyk). Cała walka kończy się sukcesem, gdyż 6 czerwca 1914 roku odbył się pierwszy zjazd Polskich Straży Pożarnych Ziemi Cieszyńskiej.

Pokaz ćwiczeń strażackich koło zabytkowego zamku w Kaczycach Górnych

Najważniejsze wydarzenia z okresu 100-lecia OSP Kaczyce

(na podstawie Kroniki):

1901 – powstanie OSP, pierwszy Zarząd w składzie:

            Kwiczala Maciej – naczelnik

            Smelik Franciszek – zastępca

            Lupiński Jerzy – dowódca I oddziału

            Podgrabiński Antoni – zastępca

            Matloch Jan – dowódca II oddziału

            Gawłowski Józef – zastępca

            Tomala Józef – mąż zaufania I oddziału

            Brzuska Karol – mąż zaufania II oddziału

            Węglorz Paweł – adiutant straży

1910 – z inicjatywy przełożonego gminy – Pawła Węglorza wybudowano bardzo

            skromną strażnicę, która pomieściła nieliczny sprzęt strażacki (zdjęcie w Kronice

         i Izbie Pamięci)

1912 – walka, by zrzucić niemiecką szatę i nadać tutejszej straży charakter polski –

           kończy się pełnym sukcesem (komenda polska, protokoły i księga inwentarzowa

            w języku polskim, pieczęć polska, dekoracja strażnicy), inicjatorem tych

            poczynań był dh Golasowski Paweł

1914-1918 – I wojna światowa, która przyniosła wiele strat w ludziach; spośród

                     strażaków zginęli Franiok Józef oraz Loreńczyk Jan

1923 – wznowiona zostaje działalność straży, ufundowany zostaje sztandar strażacki, do  

            którego przywiązani byli strażacy, a który miał ciekawą historię, obecnie  znajduje się w Izbie Pamięci

1939–1945 – II wojna światowa, wielu strażaków powołanych do wojska, wielu z wojny

                      nie wróciło

 1945 – powrót sztandaru strażackiego – wykradł go Niemcom i przechował do końca

            wojny bosman Józef Zawadzki

 1946 – 45-letni Jubileusz – przekazanie sikawki motorowej

 1949 – gotowe fundamenty i wmurowanie kamienia węgielnego pod nową strażnicę

 1950 – remiza oddana do użytku, z zapisków w kronice wynika, że wśród tych, którzy

           najwięcej poświęcili się przy budowie są druhowie: Tomaszko Paweł,

         Czendlik Ludwik, Golasowski Paweł, Wenglorz Jan, Wenglorz Erwin

         i inni. Plany i kosztorys przygotowała społecznie firma budowlana Lotra Józefa z Kaczyc

 1957 – przekazanie samochodu bojowego (zakupiono wrak za 2000 zł i przystosowano go do użytku) najwięcej

inicjatywy w tym kierunku wykazał naczelnik Jan Wenglorz),

1958 – przy starszych strażakach rozpoczyna działalność Młodzieżowa Drużyna OSP

 1959 – strażacy otrzymują nową motopompę

 1964 – Młodzieżowa Drużyna OSP otrzymuje nową motopompę

 1966 – uroczyste obchody Jubileuszu 65-lecia OSP

 1970 – założono Izbę Pamięci (pamiątki strażackie i nie tylko)

 1971 – OSP otrzymuje nowy wóz bojowy „Nysę”, przy jednostce działa już żeńska drużyna

 1977 – Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach przejmuje na ewidencję Strażacką Izbę Pamięci jako Filię Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach

 1981 – jednostka otrzymuje nowy sztandar

 1985 – rozpoczęcie starań o rozbudowę strażnicy

 1988 – strażacy w zamian za stary otrzymują, co prawda używany, ale już typowy wóz

            bojowy

 1989 – strażnica OSP rozbudowana do stanu surowego

 1991 – zakończenie I-go etapu rozbudowy strażnicy, uroczyste obchody Jubileuszu

            90-cio lecia OSP

 1992 – udział jednostki OSP w poważnych akcjach ratowniczo-gaśniczych: gaszenie

            pożarów lasów w okolicach Kuźni Raciborskiej, Imielina, Olkusza

 1993  - dokończenie II-go etapu rozbudowy strażnicy, wśród zasłużonych przy obydwu

             etapach rozbudowy należy wymienić druha Henryka Piekara, który wówczas

             pełnił funkcję Prezesa ZG OSP oraz nieżyjącego już pana Władysława  

           Juroszka, będącego głównym „budowniczym” remizy, ponadto zasłużyło się

             wielu innych , zarówno strażaków jak i mieszkańców sołectwa, których nie  

             sposób tu wymienić; w tym też roku został gruntownie wyremontowany wóz  

             bojowy (po uczestnictwie w poważnych akcjach ratowniczo-gaśniczych)

 1995 – włączenie jednostki do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, śmierć     

Bolesława Gajdzicy, wieloletniego prezesa i członka zarządu OSP,  kronikarza i opiekuna Izby Pamięci

1996 – uroczyste obchody Jubileuszu 95-cio lecia OSP, na zorganizowanym z tej okazji  

festynie gościnnie występowali Masztalscy

 1997 – udział jednostki w akcji ratowniczej w Raciborzu w czasie „powodzi tysiąclecia”,

            w Turnieju Wiedzy Pożarniczej „Młodzież zapobiega pożarom”, uczeń szkoły  

                podstawowej w Kaczycach, reprezentujący OSP Kaczyce (Demski Stefan)   

    zajął IV miejsce na szczeblu województwa (katowickiego)   

 1999 – przejście jednostki pod Komendę Rejonową w Cieszynie (dotychczas Jastrzębie  Zdrój),

            udział w akcjach gaśniczych na terenie sołectwa i powiatu cieszyńskiego

 2000 – Gminne Zawody jednostek OSP w Kaczycach, oprócz nich w zawodach tych  

            gościnnie wystąpiły zaprzyjaźnione jednostki z Czech: SDH Marklowice Dolne

            wraz z drużyną młodzieżową oraz SDH Karvina Hranice;

 2001 – uroczyste obchody Jubileuszu 100-lecia OSP, z tej okazji sztandar jednostki

            został udekorowany Złotm Znakiem Związku, na zorganizowanym festynie

wystąpiła „Biesiada Śląska”

 W krótkim podsumowaniu należałoby jeszcze raz wspomnieć o nieżyjącym już druhu Bolesławie Gajdzicy, który wraz Janem Wenglorzem (również nieżyjącym naczelnikiem) w 1958 roku założyli pierwszą w powiecie cieszyńskim drużynę harcersko-strażacką (męską i żeńską), składającą się z uczniów szkoły podstawowej w Kaczycach. W 1970 roku założył w lokalu straży Izbę Pamięci, w której zgromadzone zostały pamiątki historyczno-obyczajowe, dotyczące zarówno środowiska, jak i ludzi zasłużonych dla społeczeństwa.

 

Wśród żyjących najstarszymi strażakami są (styczeń 2004):

dh Edward Macura – 75 lat (53 lata członkostwa OSP)

dh Fryderyk Macura – 74 lata (53 lata członkostwa OSP)

oraz „nieco młodsi” druhowie:

Hubert Parchański, Józef Wenglorz, Józef Kubica, Edward Nalewajka, Alojzy Ćwięczek, Henryk Piekar, Wilhelm Macura oraz druhna Maria Żyła.

Ponadto wśród zasłużonych dla OSP należałoby wymienić wieloletniego skarbnika druha Władysława Goryla.

Obecnie OSP Kaczyce działa pod przewodnictwem prezesa Stanisława Knauera oraz naczelnika Stanisława Macheja.

O zaplecze gospodarcze dbają druhny: Lidia Machej, Czesława Knauer,  Bronisława Kubica i Halina Demska.

Budynek OSP w Kaczycach -

stan obecny

Strona poprzednia Powrót do strony głównej